Lage rugpijn behoort tot de meest voorkomende slaapgerelateerde klachten. Veel mensen gaan er automatisch vanuit dat hun matras de oorzaak is en beginnen direct te zoeken naar het beste matras bij lage rugpijn.
Toch blijkt in de praktijk dat de werkelijkheid vaak complexer is. Een goed matras is belangrijk, maar ook uw lichaamsbouw, slaaphouding en bewegingen tijdens de nacht hebben grote invloed op hoe uw rug zich de volgende ochtend voelt.
Een matras kan klachten verergeren, maar een verkeerde slaaphouding kan zelfs het beste matras zijn werk laten verliezen.
In dit artikel leggen we uit hoe lage rugpijn tijdens het slapen ontstaat, waarom vrouwen hier vaak anders mee omgaan dan mannen en welke eigenschappen het beste matras bij lage rugpijn zou moeten hebben.
Ja, maar meestal is het slechts een deel van het probleem.
Wanneer een matras te zacht is, kunnen de heupen te diep wegzakken. Hierdoor komt de wervelkolom in een onnatuurlijke positie terecht en ontstaat spanning in de onderrug.
Een te hard matras veroorzaakt juist een ander probleem. Schouders en heupen krijgen onvoldoende ruimte om weg te zakken waardoor er druk ontstaat op gewrichten en spieren.
Het doel van een goed matras is daarom niet om zo hard of zo zacht mogelijk te zijn. Het doel is om uw lichaam in een natuurlijke houding te ondersteunen terwijl spieren volledig kunnen ontspannen.
Volledig duidelijk is de oorzaak van lage rugpijn trouwens zelden. Volgens Thuisarts.nl is bij de meeste mensen sprake van ‘gewone’ rugpijn zonder één aanwijsbare oorzaak, en is op tijd weer bewegen de belangrijkste factor voor herstel. Uw matras is dus één knop waaraan u kunt draaien, niet de hele verklaring.
In de praktijk zien we duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen.
Mannen klagen vaker over schouder- en nekklachten. Vrouwen melden juist vaker pijn in de onderrug of rond het bekkengebied.
Dat verschil heeft deels te maken met de lichaamsbouw.
Vrouwen hebben gemiddeld bredere heupen ten opzichte van hun taille. Hierdoor ontstaat tijdens het zijslapen een andere belasting van het bekken en de onderrug.
Veel vrouwen denken bovendien dat zij volledig op hun zij slapen. In werkelijkheid draaien zij tijdens de nacht vaak ongemerkt gedeeltelijk naar de buik.
Deze combinatie van zij- en buikligging veroorzaakt een lichte rotatie van het bekken. Wanneer deze houding urenlang wordt aangehouden kan dit leiden tot spanning, stijfheid of pijn in de onderrug.
Een houding die wij regelmatig zien is slapen op de zij met één been hoog opgetrokken richting het dekbed.
Hoewel deze houding comfortabel aanvoelt, veroorzaakt zij vaak een draaiing van het bekken.
Deze draaiing zorgt voor torsie in de onderrug. De rug ligt hierdoor niet langer in een neutrale positie.
Veel mensen herkennen dit patroon:
Een betere houding is om beide benen licht gebogen te houden. Hierdoor blijft het bekken meer in balans en wordt de belasting van de onderrug verminderd.
Niet ieder deel van het lichaam heeft dezelfde ondersteuning nodig.
Schouders moeten kunnen wegzakken. Heupen moeten comfortabel ondersteund worden. De taille en lendenen hebben juist meer ondersteuning nodig om de natuurlijke kromming van de rug te behouden.
Daarom maken moderne kwaliteitsmatrassen gebruik van comfortzones: stroken met verschillende stevigheid, afgestemd op de zwaarte van elk lichaamsdeel.
Bij het Arctic Living Active Zone systeem krijgt ieder deel van het lichaam precies de ondersteuning die het nodig heeft.
Vooral zijslapers ervaren vaak direct verschil wanneer schouders en heupen voldoende kunnen wegzakken terwijl de taille ondersteund blijft.
Lang gold ‘hoe harder, hoe beter’ als vuistregel bij rugpijn. Onderzoek wijst een andere kant op. In een gerandomiseerde studie in The Lancet (Kovacs et al., The Lancet, 2003) sliepen 313 mensen, waarvan 229 vrouwen, met chronische, aspecifieke lage rugpijn negentig dagen op een hard of een medium-stevig matras. De medium-stevige groep had minder pijn en minder beperkingen dan de groep met het harde matras.
Een medium-stevig matras met goede zonering komt daarmee voor de meeste mensen dichter bij het ideaal dan een keihard exemplaar.
Veel mensen denken dat hun slaaphouding volledig onbewust is.
Toch blijkt dat het lichaam gewoontes ontwikkelt.
Een eenvoudige techniek is om bewust in de gewenste houding in slaap te vallen.
Wacht tot u merkt dat u echt slaperig wordt en neem vervolgens de juiste slaaphouding aan.
Wanneer u dit gedurende een week consequent doet, merkt u vaak dat uw lichaam deze houding automatisch gaat aannemen.
Veel mensen slapen hierdoor rustiger en draaien minder gedurende de nacht.
Soms ligt de oorzaak van lage rugpijn wel degelijk bij het matras.
Let op de volgende signalen:
Wanneer meerdere van deze signalen herkenbaar zijn, kan vervanging van het matras verstandig zijn.
Er bestaat geen matras dat voor iedereen de perfecte oplossing biedt.
Het beste matras bij lage rugpijn hangt af van:
Voor veel mensen werkt een matras met een goed zonesysteem beter dan een matras met overal dezelfde hardheid.
Vooral zijslapers hebben baat bij voldoende ruimte voor schouders en heupen gecombineerd met extra ondersteuning van de taille en onderrug.
De ‘beste’ keuze hangt vooral af van hóe u ligt en hoeveel u weegt. De tabel hieronder geeft een richting.
| Slaaphouding | Wat u zoekt | Type dat vaak past |
| Zijslaper | Schouder en heup mogen wegzakken, taille en lende ondersteund | Medium tot medium-stevig met comfortzones; pocketveer of traagschuim |
| Rugslaper | Stevige steun onder de lende, lichaam licht gevolgd | Medium-stevig met zonering; pocketveer, eventueel met topper |
| Buikslaper | Voorkomen dat de buik doorzakt (bij rugpijn afgeraden) | Steviger matras; bij voorkeur richting zijligging trainen |
| Wisselslaper | Balans tussen steun en drukverlichting | Hybride: pocketveer met een laag comfortschuim |
Gewicht telt ook mee. Bent u zwaarder gebouwd, dan zakt u sneller weg en is wat meer stevigheid prettig. Bent u lichter, dan voelt een hard matras al snel té hard. Twijfelt u tussen materialen, dan is een pocketveer-matras of een hybride uitvoering vaak een veilige middenweg. Een losse topmatras kan het comfort bijsturen zonder dat u meteen een nieuw matras nodig heeft. Het volledige aanbod vindt u bij matrassen.
Dit is een van de meest voorkomende misverstanden.
Een te hard matras kan juist extra druk veroorzaken op schouders, heupen en gewrichten.
Wanneer de slaaphouding de oorzaak is, kan een nieuw matras slechts beperkt helpen.
Ook stress, beweging, werkhouding en slaaphouding kunnen bijdragen aan rugklachten.
Niet per definitie. Een matras moet vooral passen bij uw lichaamsgewicht en slaaphouding.
Gemiddeld twee tot vier weken.
Een topper kan het comfort verbeteren, maar lost meestal geen structurele ondersteuningstekorten van een versleten matras op.
Voor veel mensen werkt slapen op de zij met licht gebogen benen het beste.
Wanneer klachten aanhouden, uitstralen naar benen of gepaard gaan met gevoelsverlies.
Wie op zoek is naar het beste matras bij lage rugpijn doet er goed aan verder te kijken dan alleen de hardheid van het matras.
Lage rugklachten ontstaan vaak door een combinatie van factoren. Lichaamsbouw, slaaphouding en ondersteuning werken samen.
Een matras met goed afgestemde comfortzones kan helpen om de wervelkolom in een natuurlijke positie te houden. Tegelijkertijd kan een kleine aanpassing in de slaaphouding soms net zo veel verschil maken als een nieuw matras.
De beste resultaten worden bereikt wanneer beide aspecten worden aangepakt: de juiste ondersteuning én een gezonde slaaphouding.
Want uiteindelijk slaapt u niet op een matras alleen. U slaapt met uw hele lichaam.
